Leidingen en circulatie voor warm water
Niet alleen de productie van warm water bepaalt het energieverbruik. Ook de leidingen tussen de warmwaterproductie en de kraan spelen een belangrijke rol.
Lange of te grote leidingen zorgen ervoor dat u langer op warm water wacht, meer water wegspoelt en meer warmte verliest.
_JPG.jpg)
Hoe ver staat de kraan van de warmwaterproductie?
Wanneer u een warmwaterkraan opent, komt niet onmiddellijk het warme water uit de boiler of het verswaterstation aan de kraan.
Eerst moet het water wegstromen dat sinds de vorige afname in de leiding is afgekoeld.
Hoe langer en dikker de leiding, hoe meer water eerst moet worden weggespoeld.
Rekenvoorbeeld: warmwaterleiding met 12 mm binnendiameter en een tapdebiet van 6 l/min.
5 meter leiding
± 0,6 liter afgekoeld water
± 6 seconden wachten op warm water
10 meter leiding
± 1,1 liter afgekoeld water
± 11 seconden wachten op warm water
15 meter leiding
± 1,7 liter afgekoeld water
± 17 seconden wachten op warm water
De wachttijd is berekend op basis van de waterinhoud van de leiding. In de praktijk kan het iets langer duren omdat ook de leiding zelf moet opwarmen.
Een beetje water wordt snel veel
Stel dat bij een tappunt met een leiding van 15 meter tien keer per dag op warm water wordt gewacht:
1,7 liter × 10 keer per dag = 17 liter per dag
Dat is ongeveer: 6.200 liter water per jaar dat kan wegstromen terwijl u alleen maar wacht tot het water warm wordt.
Dit is een rekenvoorbeeld. Het werkelijke waterverlies hangt af van de leidinglengte, diameter, het aantal warmwaterafnames en van wat u met het afgekoelde water doet.
En daarna gaat ook warmte verloren
Na het sluiten van de kraan blijft de leiding gevuld met warm water.
Wordt langere tijd geen warm water meer gebruikt, dan koelen het water én de opgewarmde leiding opnieuw af.
Bij de volgende warmwaterafname begint dezelfde cyclus opnieuw.
U kan dus twee keer verliezen: water tijdens het wachten en warmte na het tappen.
Is een circulatieleiding een oplossing?
Bij lange warmwaterleidingen kan het behoorlijk lang duren voordat warm water uit de kraan komt.
Een circulatieleiding kan die wachttijd sterk verkorten. Een kleine pomp laat het warme water via een retourleiding terug naar de warmwaterproductie circuleren.
Daardoor blijft warm water dicht bij de tappunten beschikbaar.
1 Boiler · 2 Circulatiepomp · 3 Circulatieleiding · 4 Douche . 5 Koudwatertoevoer
Meer comfort, maar ook meer warmteverlies
Een circulatieleiding lost het probleem van de lange wachttijd op, maar creëert een ander probleem: een groot deel van het leidingnet blijft warm.
Ook goed geïsoleerde leidingen geven voortdurend warmte af aan hun omgeving. De warmwaterproductie moet die verloren warmte telkens opnieuw aanvullen.
U bespaart water en wachttijd, maar verbruikt meer energie om het leidingnet warm te houden.
Zonder circulatie
✓ Geen permanente warmteverliezen
✓ Eenvoudiger systeem
✓ Vooral interessant bij korte leidingen
Nadeel: bij lange leidingen moet u wachten en stroomt eerst het afgekoelde water weg.
Met circulatie
✓ Snel warm water beschikbaar
✓ Meer comfort bij lange leidingen
Nadeel: pompverbruik én voortdurende warmteverliezen van het warme leidingnet.
Hoe groot zijn die verliezen?
Ook een goed geïsoleerde circulatieleiding verliest voortdurend warmte. Hoe langer de leiding warm wordt gehouden, hoe groter het verlies.
Rekenvoorbeeld:
20 meter circulatieleiding
± 7 W warmteverlies per meter
20 m × 7 W = 140 W continu warmteverlies
Als die leiding dag en nacht warm wordt gehouden:
140 W × 24 uur × 365 dagen =
Alleen om 20m circulatieleiding warm te houden:
± 1.225 kWh warmteverlies per jaar
Moet een circulatieleiding dag en nacht warm blijven?
Een circulatiepomp hoeft in een woning niet noodzakelijk dag en nacht te draaien.
Wanneer er gedurende langere tijd geen warm water nodig is, veroorzaakt circulatie vooral warmteverlies.
Met een geschikte regeling kan de circulatie beperkt worden tot de momenten waarop warm water nodig is.
Tijdsturing
De circulatiepomp werkt alleen tijdens vooraf ingestelde uren.
Bijvoorbeeld 's morgens en 's avonds, wanneer in de woning meestal warm water wordt gebruikt.
Buiten deze periodes staat de pomp stil en kan de circulatieleiding afkoelen.
Vraagsturing
De circulatie start pas wanneer warm water nodig is.
De gebruiker activeert de circulatie bijvoorbeeld met een drukknop, sensor of een andere regeling.
De pomp draait kort totdat warm water bij het tappunt beschikbaar is.
Hiermee wordt de leiding alleen opgewarmd wanneer dat werkelijk nodig is.
Bij grotere of gemeenschappelijke installaties kunnen andere eisen gelden voor temperatuur en circulatie vanwege de drinkwaterhygiëne.
Lees daarom ook hoe temperatuur, opslag en leidingnet het legionellarisico beïnvloeden.
Isoleer warm- én koudwaterleidingen goed
Warmwaterleidingen geven warmte af aan hun omgeving. Goede isolatie beperkt dit warmteverlies en vertraagt het afkoelen van het warme water. Vooral bij circulatieleidingen is dit belangrijk, omdat deze gedurende langere tijd warm kunnen blijven.
Ook koudwaterleidingen verdienen aandacht. Wanneer koud water door warmte uit de omgeving of nabijgelegen warmwaterleidingen opwarmt, kunnen omstandigheden ontstaan waarin legionella zich gemakkelijker vermenigvuldigt.
Daarom moeten koudwaterleidingen voldoende geïsoleerd worden en waar mogelijk op afstand van warme leidingen en andere warmtebronnen worden aangelegd.
Goede leidingisolatie beperkt dus niet alleen het energieverlies, maar helpt ook ongewenste opwarming van het koud water te voorkomen.
Een goed leidingnet begint bij het ontwerp
In een woning is het meestal beter om de afstand tussen de warmwaterproductie en de belangrijkste tappunten zo klein mogelijk te houden. Vermijd onnodig lange of te grote leidingen en gebruik circulatie alleen wanneer de afstand en het gewenste comfort dit rechtvaardigen.
Een goed ontworpen warmwaterinstallatie bespaart water, energie én wachttijd.
Veelgestelde vragen
Het water dat na de vorige afname in de leiding is achtergebleven, is ondertussen afgekoeld. Dat water moet eerst uit de leiding stromen voordat het warme water van de boiler of het verswaterstation de kraan bereikt. Hoe langer en dikker de leiding, hoe langer dit duurt.
Dat hangt af van de binnendiameter en de lengte. Een leiding met een binnendiameter van 12 mm bevat ongeveer 0,11 liter water per meter. In 15 meter leiding zit dus ongeveer 1,7 liter water.
Niet noodzakelijk. Een grotere diameter bevat meer water. Daardoor moet bij iedere afname meer afgekoeld water worden weggespoeld en blijft na het tappen ook meer warm water in de leiding achter dat opnieuw kan afkoelen. De leidingdiameter moet daarom afgestemd zijn op het benodigde debiet.
Een circulatieleiding verhoogt het comfort omdat warm water sneller beschikbaar is, maar veroorzaakt extra warmteverlies. Vooral wanneer het leidingnet voortdurend warm wordt gehouden, kunnen die verliezen aanzienlijk zijn. Goede isolatie en een aangepaste regeling beperken de verliezen.
Bij tijdsturing werkt de circulatiepomp volgens een klokprogramma, bijvoorbeeld alleen tijdens de uren waarop normaal warm water wordt gebruikt.
Bij vraagsturing start de pomp pas wanneer warm water nodig is. Dat kan bijvoorbeeld met een drukknop of een aanwezigheidsmelder in de badkamer. De pomp brengt het warme water vooraf tot dicht bij de kraan en schakelt daarna weer uit.
De pomp hoeft daardoor vaak maar kort te draaien, bijvoorbeeld één of enkele minuten.
Zo combineert u het comfort van een circulatieleiding met veel minder warmteverlies.